Net-metering pozwala prosumentom rozliczać nadwyżki energii 1: 1: oddana kilowatogodzina jest odebrana w tej samej ilości. Net-billing rozlicza wielkość: nadwyżka sprzedawana po cenach hurtowych (ok. 30-40% ceny detalicznej), a pobrana kupowana po cenach rynkowych. Net-metering był korzystniejszy, net-billing wprowadzono w Polsce od 1 kwietnia 2022 r. dla nowych instalacji.
Net-metering czy net-billing? To pytanie nurtuje dużo prosumentów instalujących panele fotowoltaiczne w Polsce. Wybranie między tymi modelami rozliczeń energii z PV decyduje o opłacalności inwestycji, szczególnie po zmianach wprowadzonych w 2022 roku. Net-metering, obowiązujący do 31 marca 2022 r., pozwalał na wymianę energii 1: 1 – nadwyżki latem równoważyły zużycie zimą bez strat. Z kolei net-billing, wdrożony od 1 kwietnia 2022 r. na mocy ustawy o odnawialnych źródłach energii (OZE), opiera się na rynkowych stawkach sprzedaży nadwyżek.
W net-metering prosument sprzedawał energię po tej samej cenie, po jakiej ją odbierał (ok. 0,27 zł/kWh w 2021 r.), co dawało prostotę i zerowe rozliczenie roczne. Net-billing wprowadza rozdzielność: energia pobierana kosztuje np. 0,89 zł/kWh (dane PSEW za r.), a sprzedaż nadwyżek – wg notowań Towarowej Giełdy Energii (TGE), średnio 0,45-0,65 zł/kWh r. To oznacza marżę operatora (ok. 20-30%) i konieczność monitorowania cen. Dla instalacji 5 kWp produkującej 5000 kWh rocznie, przy zużyciu 4000 kWh, net-metering dawał oszczędności rzędu 1000 zł netto, w czasie gdy net-billing – zależnie od cen: od 800 do 1200 zł.
Net-metering vs net-billing: Jakie oszczędności dla prosumenta w ostatnim roku?
Przejście na net-billing wymusiło na prosumentach magazyny energii lub hybrydowe systemy PV (np. z bateriami litowo-jonowymi o pojemności 10 kWh). Czy net-metering był lepszy dla małych instalacji domowych? Tak, bo unikał ryzyka spadku cen hurtowych – r. ceny TGE spadły nawet o 40% latem. Net-billing faworyzuje większe farmy (powyżej 10 kWp), gdzie marże zyskują na skali. Pytanie brzmi: net-metering czy net-billing opłaca się bardziej przy aktualnych stawkach VAT 0% na PV?
Rozważmy przydatne różnice w prosumpcji energii:
- Zmiana rozliczeń kwartalnych na miesięczne w net-billingu zwiększa płynność cash-flow.
- Możliwość sprzedaży nadwyżek po cenach rynkowych (TGE) – średnio +15% zysku vs net-metering w latach 2022-.
- Obowiązkowy licznik dwukierunkowy i e-sprzedaż via portal OZE (ARE).
- Koszty magazynowania: bateria 10 kWh to wydatek 25-35 tys. zł, ale zwrot w 5-7 lat.
Dla porównania, oto tabela ważnych parametrów:
| Parametr | Net-metering (do 2022) | Net-billing (od 2022) |
|---|---|---|
| Współczynnik wymiany | 1: 1 (0,8: 1 dla nowych) | Rynkowy (TGE) |
| Rozliczenie | Roczne | Miesięczne |
| Cena sprzedaży | = cena zakupu | 0,45-0,65 zł/kWh |
| Dla kogo? | Małe instalacje <10kW | Duże >50kW |
| Oszczędności (5kWp) | ~1000 zł/rok | 800-1200 zł/rok |
Który model wybrać przy nowych taryfach G11? Zależy od profilu zużycia: nocne – net-billing z magazynem; dzienne – sprzedaż bezpośrednia.
Rozliczenia energii z fotowoltaiki determinują opłacalność inwestycji dla prosumentów w Polsce. Jak działają rozliczenia energii z fotowoltaiki? Systemy te ewoluowały od prostego net-meteringu do zaawansowanego net-billingu.
Net-metering versus net-billing: różnice ogólnie
W modelu net-meteringu, zwanym systemem opustu, prosument oddaje nadwyżkę energii do sieci i pobiera ją z redukcją. Dla instalacji do 10 kW współczynnik wynosi 1: 0,8, powyżej – 1: 0,7. Okres rozliczeniowy trwa 12 miesięcy, co ułatwia planowanie. Przykład: instalacja 5 kW produkuje 5000 kWh rocznie, gospodarstwo zużywa 4000 kWh – nadwyżka 1000 kWh zwraca się jako 800 kWh.
Net-billing: sprzedaż po cenach rynkowych
Net-billing wprowadzono 1 kwietnia 2022 roku dla nowych prosumentów. Nadwyżka prądu z PV sprzedawana jest na Towarowej Giełdzie Energii po średniej cenie z kwartału, np. 0,45 zł/kWh . Energia kupowana płacona jest wg taryfy dystrybutora. Prosument zarządza środkami na koncie RACH, co umożliwia elastyczne inwestycje. W porównaniu do opustu, dla tej samej instalacji 5 kW zysk z nadwyżki może wynieść 450 zł zamiast 320 zł przy cenie 0,8 zł/kWh.
Ważne rady dla wyboru modelu
Stary prosument może pozostać przy opuście do 2042 roku. Nowi muszą net-billing, ale z opcją net-meteringu dla mikroinstalacji poniżej 10 kW do . Analiza zużycia jest bardzo ważna – przy niskim autokonsumpcji (poniżej 30%) net-billing wygrywa. Dane URE pokazują, że średnia cena sprzedaży nadwyżki wzrosła o 20% rok do roku.
Opłacalność net-billing dla prosumentów zależy przede wszystkim od wielkości instalacji PV, cen energii na Rynku Dnia Następnego (RDN) oraz strategii magazynowania. System wprowadzony 1 kwietnia 2022 roku zastąpił net-metering, dając sprzedaż nadwyżek po cenach rynkowych zamiast opustów 20% lub 30%. W ostatnim roku średnia cena sprzedaży energii z net-billing wynosi ok. 0,45 zł/kWh, w czasie gdy prosument płaci za energię z sieci nawet 0,89 zł/kWh.
Kiedy net-billing jest opłacalny dla prosumenta z instalacją powyżej 10 kW?
Dla większych systemów fotowoltaicznych net-billing pozwala na elastyczne zarządzanie nadwyżkami. Prosument zyskuje, gdy produkuje dużo latem i sprzedaje po wysokich cenach – np. w lipcu średnia na RDN sięgnęła 0,62 zł/kWh. Przeliczenie opłacalności net-billing w pokazuje zwrot inwestycji w 5-7 lat przy magazynie energii 10 kWh. Małe instalacje poniżej 5 kW tracą jednak na braku opustów.
Net-billing kontra net-metering: podstawowe różnice
Aby ocenić, net-billing wymaga analizy rocznego profilu zużycia. Czynniki decydujące o opłacalności net-billing:
- wielkość instalacji powyżej 10 kW – zmniejsza straty na konwersji DC/AC,
- posiadanie magazynu energii – umożliwia sprzedaż w szczytowych cenach RDN,
- wysokie ceny energii z sieci powyżej 0,80 zł/kWh – zwiększa oszczędności,
- sezonowa produkcja PV – nadwyżki letnie sprzedane po 0,50-0,70 zł/kWh,
- optymalizacja poprzez aplikacje jak home assistant do prognozowania cen,
- koszty magazynowania poniżej 1500 zł/kWh pojemności – skraca payback,
- dotacje z programu Mój Prąd 6.0 na magazyny do 16 tys. zł w .
| Aspekt | Net-metering (do 2022) | Net-billing (od 2022) |
|---|---|---|
| Odzysk nadwyżek | 80-70% opust | 100% po cenie rynkowej |
| Cena sprzedaży | Brak | 0,30-0,70 zł/kWh (RDN) |
| Swoboda | Niska | Wysoka z magazynem |
| Payback dla 10 kW | 6-8 lat | 5-7 lat z magazynem |
| Ryzyko cen | Brak | Zależne od RDN |
W praktyce prosument z zużyciem 5000 kWh/rok i produkcją 7000 kWh zyskuje 1200 zł rocznie przy sprzedaży 2000 kWh po średniej 0,60 zł. Decyzja o net-billingu opiera się na symulacjach w narzędziach PSE lub Excelu.
Ile tracisz na net-billing w porównaniu do net-metering? Praktyczne wyliczenia dla prosumenta z instalacją fotowoltaiczną 5 kWp pokazują realne różnice. W systemie net-metering (do marca 2022 r.) nadwyżka energii była rozliczana 1: 0,8 – czyli za 1 kWh oddany miałeś 0,8 kWh do wykorzystania. Net-billing, wprowadzony 1 kwietnia 2022 r., zmienił to na sprzedaż nadwyżki po niskiej cenie hurtowej (ok. 0,32 zł/kWh r.) i zakup po droższej stawce detalicznej (ok. 0,89 zł/kWh).
Straty finansowe w net-billingu – przykład dla 3000 kWh nadwyżki
Weźmy roczną nadwyżkę 3000 kWh z paneli PV – typową dla Polski południowej. W net-metering prosument wykorzystywał 2400 kWh (80%) bez kosztów, a za brakujące 600 kWh płacił ok. 534 zł (przy 0,89 zł/kWh). W net-billingu: sprzedaż 3000 kWh daje 960 zł przychodu (0,32 zł/kWh), ale przy zużyciu własnym 2000 kWh i potrzebie dokupienia 1000 kWh tracisz netto ok. 2500 zł rocznie – strata 2,5 tys. zł w porównaniu do net-metering.
Przy wzroście cen energii o 140% i stawce gwarantowanej 0,32 zł/kWh – niektórzy zyskująinwestując w magazyny. Jednak dla standardowego gospodarstwa domowego różnica w stratach sięga 30-50% rocznych oszczędności z fotowoltaiki. Przelicznik 1: 0,8 był prosty – net-billing wymaga kalkulatorów online (np. z PSE).
